Ile kosztuje odzyskanie zablokowanego konta – koszty pomocy prawnej i kiedy można je odzyskać od banku lub Skarbu Państwa?

Blokada rachunku firmowego może w ciągu jednego dnia zatrzymać płatności do kontrahentów, wypłaty wynagrodzeń, rozliczenia podatkowe i obsługę finansowania. Koszt pomocy prawnej należy więc oceniać nie tylko przez pryzmat honorarium, ale także w zestawieniu z kosztem dalszego zamrożenia środków.

Podstawa oraz tryb blokady wpływają na możliwe działania i wydatki. Inne środki stosuje się przy blokadzie rachunku w systemie STIR, inne przy zabezpieczeniu majątkowym w postępowaniu karnym, a jeszcze inne, gdy bank wykonuje obowiązki wynikające z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ocena sprawy wymaga ustalenia, kto wydał decyzję lub postanowienie, na jakiej podstawie i na jaki okres.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena zasadności blokady oraz możliwości odzyskania kosztów zawsze zależy od dokumentacji i stanu faktycznego.

Od czego zależy koszt odzyskania zablokowanego rachunku firmowego?

Na wycenę wpływają przede wszystkim pilność sprawy oraz jej proceduralna złożoność. Przedsiębiorca powinien ustalić, czy blokada ma charakter krótkotrwały, czy też została przedłużona albo przekształcona w zabezpieczenie majątkowe. Istotne są również wartość zablokowanych środków, liczba rachunków, zakres materiału księgowego oraz ryzyko karne i reputacyjne.

Typowe pozycje kosztowe w sprawie obejmują:

• analizę postanowienia, zawiadomienia banku oraz historii rachunku;
• weryfikację dokumentów źródłowych transakcji, w tym umów, faktur, potwierdzeń dostaw i korespondencji z kontrahentami;
• sporządzenie wyjaśnień, wniosków dowodowych, zażalenia lub skargi;
• reprezentację przed bankiem, prokuratorem, organem Krajowej Administracji Skarbowej albo sądem;
• przygotowanie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w sprawie blokady STIR;
• opłaty sądowe oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa;
• opinię księgowego, doradcy podatkowego lub biegłego, gdy trzeba wykazać gospodarcze uzasadnienie przepływów;
• tłumaczenia dokumentów, zwłaszcza przy transakcjach międzynarodowych.

W sprawach obejmujących kilka spółek lub liczne przepływy finansowe koszt analizy może być istotny. Szybkie uporządkowanie dokumentów może ułatwić wykazanie legalnego źródła środków i rzeczywistego charakteru transakcji.

Jakie są koszty sądowe i urzędowe?

Wydatki publicznoprawne mogą być niższe niż koszt pracy specjalistów, ale powinny zostać uwzględnione w budżecie sprawy. Opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosi co do zasady 17 zł. Zwolnienie albo wyłączenie z tej opłaty może wynikać z przepisów szczególnych lub statusu mocodawcy [5].

W postępowaniu cywilnym opłata od pozwu o zapłatę jest co do zasady zależna od wartości przedmiotu sporu i wynosi 5% tej wartości, nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł [4]. Jeżeli firma dochodzi wysokiego odszkodowania, opłata sądowa może zatem stać się zauważalnym kosztem wejścia w spór.

Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na postanowienie o przedłużeniu blokady rachunku w trybie STIR podlega wpisowi stałemu w wysokości 100 zł [6]. Obok wpisu trzeba uwzględnić koszt zastępstwa procesowego oraz ewentualnej skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Modele rozliczeń z kancelarią w sprawie blokady konta

Wynagrodzenie za pomoc prawną powinno być dostosowane do celu biznesowego. W praktyce przedsiębiorcy mogą dążyć do szybkiego odblokowania środków, ograniczenia odpowiedzialności członków zarządu oraz przygotowania podstaw do późniejszego roszczenia odszkodowawczego.

Możliwe modele rozliczeń są następujące:

• ryczałt za analizę dokumentów i przygotowanie określonego pisma;
• stawka godzinowa przy sprawie wymagającej intensywnego kontaktu z organami i analizy dużej liczby transakcji;
• wynagrodzenie etapowe, odrębnie za działania przedsądowe, postępowanie karne, administracyjne i cywilne;
• model mieszany, łączący stałe wynagrodzenie podstawowe z premią za osiągnięcie uzgodnionego rezultatu, w granicach dopuszczalnych prawem i zasadami etyki zawodowej.

Na wycenę wpływa w szczególności termin na wniesienie środka zaskarżenia, liczba podmiotów objętych blokadą, konieczność pracy poza standardowymi godzinami, zakres materiału dowodowego oraz to, czy sprawa łączy wątki podatkowe, karne gospodarcze i AML. Przejrzyste ustalenie zakresu zlecenia ogranicza ryzyko kosztów nieprzewidzianych na początku postępowania.

Koszt zaniechania: dlaczego szybka reakcja może być tańsza?

Brak reakcji na blokadę nie oznacza braku kosztów. Firma nadal ponosi bieżące zobowiązania, choć nie może swobodnie korzystać ze środków. Zarząd powinien udokumentować skutki blokady już od pierwszego dnia, ponieważ dane te mogą mieć znaczenie zarówno dla obrony, jak i dla ewentualnego roszczenia odszkodowawczego.

Do typowych kosztów zaniechania należą:

• utrata płynności i konieczność korzystania z finansowania awaryjnego;
• odsetki za opóźnienie wobec kontrahentów, pracowników lub instytucji finansujących;
• kary umowne i wypowiedzenie kluczowych kontraktów;
• utrata marży albo kontraktu wskutek braku możliwości realizacji zamówienia;
• koszty wizerunkowe związane z niewykonaniem zobowiązań;
• ryzyko orzeczenia przepadku środków lub mienia w postępowaniu karnym, jeżeli zostaną spełnione ustawowe przesłanki takiego rozstrzygnięcia.

Blokada może prowadzić do wymiernych strat finansowych. Ocena, czy określona strata pozostaje w adekwatnym związku z działaniem banku lub organu, wymaga jednak odrębnego postępowania dowodowego. Sama okoliczność odblokowania konta nie przesądza automatycznie o odpowiedzialności odszkodowawczej.

Kiedy można odzyskać koszty od banku lub Skarbu Państwa?

Zwrot kosztów zależy od trybu postępowania oraz podstawy odpowiedzialności. W postępowaniu cywilnym strona wygrywająca może co do zasady żądać od przeciwnika zwrotu celowych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego [2]. Zwrot jest ustalany według zasad procesowych i nie zawsze odpowiada pełnej kwocie faktycznie zapłaconej pełnomocnikowi.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym uwzględnienie skargi może otwierać drogę do zwrotu niezbędnych kosztów postępowania od organu. Zasady te wynikają w szczególności z art. 200 i art. 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [3].

Odrębną kwestią jest odszkodowanie. Roszczenie wobec banku może opierać się przykładowo na odpowiedzialności kontraktowej za nienależyte wykonanie umowy rachunku, jeżeli przesłanki tej odpowiedzialności zostaną udowodnione. Bank nie ponosi jednak odpowiedzialności tylko dlatego, że wykonał obowiązek nałożony na niego przez przepisy prawa. Przy działaniu władzy publicznej podstawowe znaczenie mają art. 417 i art. 417¹ Kodeksu cywilnego [1]. W zależności od okoliczności konieczne może być wcześniejsze stwierdzenie niezgodności z prawem określonego aktu lub rozstrzygnięcia.

W skład szkody mogą wejść uzasadnione wydatki na pomoc prawną, opinię księgową, finansowanie zastępcze lub działania konieczne do ograniczenia skutków blokady. Należy wykazać wysokość szkody, bezprawność lub nienależyte wykonanie obowiązku oraz związek przyczynowy. Więcej o warunkach roszczeń wyjaśnia materiał: odszkodowanie od banku.

Odsetki nie są automatyczną rekompensatą za każdy dzień blokady. Mogą być należne od świadczenia pieniężnego, gdy dłużnik pozostaje w opóźnieniu, zgodnie z art. 481 Kodeksu cywilnego [1]. W sprawie odszkodowawczej istotne jest więc prawidłowe określenie i doręczenie wezwania do zapłaty.

Blokada STIR, AML i zabezpieczenie w sprawie karnej – różne drogi działania

Blokada w trybie STIR może zostać zastosowana przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, jeżeli posiadane informacje, w szczególności z wykorzystaniem wskaźnika ryzyka, wskazują, że podmiot kwalifikowany może wykorzystywać działalność banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi. Blokada trwa nie dłużej niż 72 godziny. Może zostać przedłużona, nie dłużej niż do trzech miesięcy, jeżeli są spełnione dodatkowe ustawowe przesłanki, w tym zachodzi uzasadniona obawa niewykonania istniejącego zobowiązania podatkowego lub innej należności wskazanej w ustawie, przekraczającej równowartość 10 000 euro. Podstawę stanowią art. 119zv-119zzk Ordynacji podatkowej [7]. Na postanowienie w sprawie przedłużenia blokady przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Bank może również wykonywać obowiązki AML. Instytucja obowiązana może wstrzymać transakcję lub zablokować rachunek na żądanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, a następnie blokada może być stosowana także na podstawie postanowienia prokuratora – na zasadach określonych w art. 86-89 ustawy AML [8]. W sprawie karnej rachunek może zostać objęty zabezpieczeniem majątkowym na podstawie art. 291 Kodeksu postępowania karnego [9]. Każdy z tych trybów wymaga innej strategii procesowej i innego terminu reakcji.

Przedsiębiorca powinien unikać działań pozornych, takich jak przenoszenie aktywów bez analizy prawnej lub składanie niespójnych wyjaśnień. Praktyczne ryzyka opisuje także materiał: 5 błędów osób z zablokowanym kontem.

W sprawie, w której istnieją przesłanki bezprawności blokady, warto równolegle zabezpieczyć dowody szkody i przeanalizować, czy zachodzi niezasadna blokada a dochodzenie odszkodowania.

Wczesna analiza podstawy blokady, terminów i skutków płynnościowych pozwala podjąć proporcjonalne działania oraz ocenić ekonomiczne uzasadnienie sporu, dlatego w przypadku zablokowanego rachunku firmowego warto skontaktować się z nami.

FAQ – koszty odzyskania zablokowanego rachunku firmowego

Czy bank zwróci koszt prawnika po odblokowaniu rachunku?

Nie automatycznie. Odblokowanie rachunku nie oznacza jeszcze uznania odpowiedzialności banku. Zwrot kosztów może wynikać z ugody, wyroku albo roszczenia odszkodowawczego, jeżeli przedsiębiorca wykaże przesłanki odpowiedzialności i wysokość szkody.

Ile wynosi opłata sądowa za pozew przeciwko bankowi?

W sprawie o zapłatę opłata od pozwu wynosi co do zasady 5% wartości przedmiotu sporu, nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł [4].

Czy skarga na blokadę STIR wiąże się z opłatą?

Tak. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na postanowienie o przedłużeniu blokady rachunku podlega wpisowi stałemu w wysokości 100 zł [6].

Czy można odzyskać koszty opinii księgowej?

Jest to możliwe, jeżeli opinia była celowa, konieczna dla sprawy i pozostaje w związku z bezprawnym działaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania. Konieczne jest zachowanie zlecenia, faktury oraz wykazanie związku opinii z prowadzoną sprawą.

Czy odsetki należą się za czas zamrożenia środków?

Nie zawsze. Odsetki za opóźnienie mogą być należne od roszczenia pieniężnego po powstaniu stanu opóźnienia. Utracone korzyści lub koszt finansowania w czasie blokady mogą natomiast stanowić element szkody, jeśli zostaną odpowiednio udowodnione.

Czy członek zarządu może odpowiadać za skutki blokady rachunku?

Odpowiedzialność członka zarządu zależy od okoliczności sprawy, w tym od działań podjętych po blokadzie, jakości nadzoru nad płynnością i zgodności rozliczeń. Szybkie udokumentowanie decyzji oraz komunikacja z kontrahentami mogą ograniczać ryzyka organizacyjne i reputacyjne.

Bibliografia

[1] Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 361, art. 417, art. 417¹, art. 471 i art. 481.

[2] Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 98.

[3] Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności art. 200 i art. 205.

[4] Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 13.

[5] Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej.

[6] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności § 2 ust. 1 pkt 3.

[7] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 119zv-119zzk.

[8] Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w szczególności art. 86-89.

[9] Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 291.